Φολέγανδρος - Μέρος 2 - Ματσάτα

Συνεχίζουμε το ταξιδάκι μας στη γραφική και εναλλακτική Φολέγανδρο φεύγοντας από τη Χώρα και ανεβαίνοντας στην Παναγία την Παντάνασσα. Η διαδρομή είναι λίγο κουραστική όπως βλέπετε και από τη φωτογραφία (και εννοείται απαγορευτική με τακούνια) αλλά η θέα είναι εντυπωσιακή και αν τύχει να συμπέσει η βόλτα σας με το ηλιοβασίλεμα θα μαγευτείτε.

Μετά το κουραστικό ανέβασμα και τις απαραίτητες φωτογραφίες στο προαύλιο του ναού μην παραλείψετε να προσκυνήσετε την εικόνα της Παναγιάς και να διαβάσετε την ιστορία της. Περιληπτικά θα σας πω  πως οι Τούρκοι είχαν κλέψει την εικόνα όταν είχαν καταλάβει το νησί αλλά εξαιτίας ενός εφιάλτη που έβλεπε ο Χότζας στον ύπνο του την πέταξε στη θάλασσα, έπειτα την βρήκαν ψαράδες και την επέστρεψαν στο νησί.

Αλλά ας κατεβούμε από το εκκλησάκι για να ετοιμαστούμε για την παραλία! Εδώ οι επιλογές για να πάτε σε όλες τις παραλίες είναι δύο είτε καραβάκι αν ο καιρός το επιτρέπει, είτε αθλητικά παπούτσια και περπάτημα! Σε όλο το νησί υπάρχουν ταμπέλες που ενημερώνουν τον οδοιπόρο σε πόση ώρα θα φτάσει περπατώντας στην παραλία και πολύ καλά σημαδεμένα μονοπάτια όποτε δεν πρόκειται να χαθείτε. Αν δεν σας αρέσει το περπάτημα τότε προτιμήστε τα καραβάκια. 

Οι πιο γνωστές παραλίες του νησιού είναι η Αγκάλη, το Λιβαδάκι και το Αμπέλι. Η πρώτη θεωρείται η πιο κοσμοπολίτικη αλλά η λέξη κοσμοπολίτικη εδώ απέχει πολύ από αυτό που έχετε στο μυαλό σας καθώς δεν έχει beach bar και πάντα έχει αρκετό χώρο για να στρώσετε την πετσετούλα σας. Το Λιβαδάκι και το Αμπέλι είναι ακόμα πιο απόμερες αλλά εξίσου μαγευτικές, τα νερά είναι κρυστάλλινα και οι βράχοι γύρω τους δίνουν στο τοπίο μια άγρια ομορφιά. Τέλος για μένα η πιο όμορφη παραλία είναι το Κάτεργο, τα βράχια γύρω έχουν ένα πολύ ιδιαίτερο χρώμα από την εξόρυξη αιματίτη που γινόταν παλιότερα και το χρώμα της θάλασσας είναι βαθύ μπλε.

Μια και περπατήσαμε όμως τόσο πολύ για να πάμε για μπάνιο ας περπατήσουμε λίγο παραπάνω για να επισκεφτούμε το Φάρο της Ασπρούντας και τη Χρυσοσπηλιά... Ο Φάρος της Ασπρούντας λειτουργεί ακόμη και είναι ορατός από το Λιβαδάκι. Ενώ η Χρυσοσπηλιά είναι μια σπηλιά που κρύβει μεγάλο μέρος της ιστορίας του νησιού καθώς μέσα βρίσκονται επιγραφές από ονόματα νέων των αρχαίων χρόνων που περνούσαν μια τελετή ενηλικίωσης μέσα στη σπηλιά. Και αργότερα όμως η Χρυσοσπηλιά λέγεται ότι έσωσε πολλές φορές του κατοίκους του νησιού από πειρατές και άλλους επιδρομές καθώς κρυβόταν μέσα. Η Χρυσοσπηλιά θεωρείται αρχαιολογικός χώρος και ακόμη και σήμερα δεν έχει πλήρως εξερευνηθεί. Η πρόσβαση γίνεται είτε με καραβάκι (αλλά δυστυχώς δεν πλησιάζει αρκετά κοντά) είτε από ένα πολύ δύσβατο δρόμο εφόσον ο καιρός το επιτρέπει.

Μετά από τόσο όμως περπάτημα μας άνοιξε η όρεξη ας κάτσουμε να φάμε να φάμε μια ματσάτα! Η Ματσάτα είναι ένα παραδοσιακό πιάτο της Φολεγάνδρου από μακαρόνια σπιτικά που μοιάζουν λίγο με χυλοπίτες και συνδυάζεται συνήθως με κόκκορα ή κουνέλι. 

Υλικά

6 άτομα

για τη ματσάτα

1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις
3 κ.σ. ελαιόλαδο
2 ποτήρια νερό (περίπου)
1 κ.σ. αλάτι

για το κουνέλι στιφάδο

1 κουνέλι τεμαχισμένο
5-6 κ.σ. αλεύρι
1 νεροπότηρο λευκό κρασί
2 φύλλα δάφνης

1 νεροπότηρο τριμμένη ντομάτα

Αλάτι
Πιπέρι
1 κ.σ. ζάχαρη
1/4 νεροπότηρο ελαιόλαδο
1 κιλό κρεμμυδάκια 
1/2 κούπα ζεστό νερό

Υλικά - Εκτέλεση

Για τη ματσάτα

Σε μια λεκανίτσα ετοιμάζουμε τα υλικά για το ζυμάρι και ζυμώνουμε καλά. Προσοχή με το πόσο νερό θα προσθέσουμε για είναι το μείγμα μας αρκετά σφικτό αλλά και εύπλαστο. Σκεπάζουμε τη λεκανίτσα με μια βρεγμένη πετσέτα περίπου μια ώρα για να ξεκουραστεί. Αφού ξεκουραστεί ανοίγουμε τη ζύμη σε 5 φύλλα και τα πασπαλίζουμε με αλεύρι για να μην κολλήσουν μεταξύ τους. Τυλίγουμε ένα ένα τα φύλλα σε ένα πλάστη και τα κόβουμε σε λωρίδες με πάχος περίπου μισό δάκτυλο. Αφού τα κόψουμε τα ξεχωρίζουμε λίγο με τα χέρια μας για να μην κολλήσουν μεταξύ τους και τα αφήνουμε σε στεγνές πετσέτες για να 1-2 ώρες για να στεγνώσουν λίγο σε ζεστό και προφυλαγμένο από τα ζουζούνια μέρος. Τα βράζουμε μερικά λεπτά σε αλατισμένο νερό και σουρώνουμε όπως τα συνηθισμένα μακαρόνια.

Για το κουνέλι

Σε μια λεκανίτσα τοποθετούμε το τεμαχισμένο κουνέλι με 4-5 κουταλιές ξύδι για περίπου μια ώρα στο ψυγείο. Καθαρίζουμε τα κρεμμυδάκια. Ζεσταίνουμε σε δυνατή φωτιά λάδι σε βαθύ τηγάνι και προσθέτουμε τα κρεμμυδάκια μέχρι λίγο να μαλακώσουν. Τα βγάζουμε από το τηγάνι και προσθέτουμε λίγο λάδι έπειτα αφού αλευρώσουμε τα κομμάτια του κουνελιού τα τηγανίζουμε και από τις δύο πλευρές ώσπου να ξανθίσουν. Προσθέτουμε ένα ποτήρι λευκό ξηρό κρασί και περιμένουμε να πάρει μια βράση. Αλατοπιπερώνουμε και προσθέτουμε τα φύλλα δάφνης, την τριμμένη ντομάτα και τη ζάχαρη. Προσθέτουμε τα κρεμμυδάκια και αφήνουμε σιγοβράσουν μαζί με το κουνέλι (χαμηλώνουμε τη θερμοκρασία του φούρνου). Αν στη διάρκεια του βρασμού έχουν εξατμιστεί τα υγρά προσθέτουμε το ζεστό νερό. 

Σερβίρουμε μαζί με τη ματσάτα.

Φολέγανδρος (Μέρος 1ο) Καλασούνα

Καλημέρα από την πανέμορφη Φολέγανδρο! Καιρό έχουμε να τα πούμε αλλά που να βρεις χρόνο σε ένα νησί σαν αυτό! Πριν σας δώσω τη συνταγή από την πεντανόστιμη τοπική πίτα, καλασούνα, θα προσπαθήσω να σας ταξιδέψω νοερά στο κυκλαδίτικο νησί με δυο αναρτήσεις, η μια θα αφορά την καλασούνα και τη χώρα της Φολεγάνδρου και η άλλη τις παραλίες, τις περιπατητικές διαδρομές και το παραδοσιακό πιάτο, ματσάτα!

Καταρχήν, η Φολέγανδρος δεν είναι ένα νησί για όλους, αλλά για λίγους και φανατικούς θαυμαστές! Προσωπικά ανήκω στη δεύτερη κατηγορία, αλλά για να σας εξηγήσω τι εννοώ... Πρώτα από όλα να σας πω ότι στη Φολέγανδρο τον Αύγουστο κυριαρχούν τα μελτέμια για αυτό πάρτε οπωσδήποτε ένα ζακετάκι και ένα μακρύ παντελόνι για το βραδάκι. Βέβαια από τον καύσωνα τής εννοείται ότι είναι προτιμότερος ο αέρας καθώς η Φολέγανδρος έχει ελάχιστα δέντρα, το τοπίο της θυμίζει κάτι από Σελήνη ή από την έρημο τουΤέξας. Μάλιστα θα δείτε ότι οι παλιοί κάτοικοι είχαν φτιάξει πέτρινα κυκλικά κτίσματα για να φυτέψουν δέντρα όπως συκιές ή λεμονιές για να μην τα παρασύρει ο αέρας! Και ενώ σχεδόν όλο το νησί είναι πετρώδες και ο ταξιδιώτης από τον Καραβοστάση, το λιμάνι της Φολεγάνδρου, κατευθυνθείτε στη Χώρα βλέποντας πέτρες και βουνά φτάνει στην όαση της Χώρας. Ότι και να σας πω για τη Χώρα είναι λίγο, είναι πανέμορφη και γραφική, γεμάτη μικρά μαγαζάκια που βρίσκονται γύρω από τις πλατείες της και είναι όλα πανέμορφα και προσεγμένα. Οι πλατείες της είναι καταπράσινες με ανθισμένες βουκαμβίλιες και κληματαριές και όλα τα κτίρια κάτασπρα με τις παραδοσιακές ξύλινες καρέκλες σε ταξιδεύουν σε άλλη εποχή... Είναι δύσκολο να διακρίνεις που τελειώνει το ένα μαγαζί και που αρχίζει το άλλο, που αρχίζει η μια ταβέρνα και που η άλλη, στα περισσότερα όμως θα βρείτε καλό φαγητό, ρακόμελο, ψημένη ρακί και κρασί που το προμηθεύονται από άλλα νησιά. Όσο για νυχτερινή διασκέδαση αν ονειρεύεστε κοκτέιλς και ξένα hits να ακούγονται δυνατά θα απογοητευτείτε! Όχι πως δεν υπάρχουν καθόλου αλλά κατά κύριο λόγο η νυχτερινή ζωή βρίσκεται σε μαγαζάκια που σερβίρουν ρακόμελα, με χαλαρή μουσική και καλή διάθεση. Τα πάντα στη Φολέγανδρο κινούνται χαλαρά φανταστείτε ότι σχεδόν όλα τα μαγαζιά το μεσημέρι κλείνουν από τα παντοπωλεία μέχρι και τις ταβέρνες! 

Επίσης αν βρεθείτε στη χώρα ευκαιρία να προχωρήσετε στο Κάστρο και στην Πούντα. Μιλώντας για Κάστρο δεν εννοούμε τίποτα άλλο από τα παλιά σπίτια της Χώρας, ένα μέρος ιδανικό για μια απογευματινή βόλτα και μερικές φωτογραφίες. Ενώ στην Πούντα θα μπορέσετε να καταλάβετε ιδίοις όμμασι ότι η Χώρα είναι κυριολεκτικά χτισμένη στο χείλος του γκρεμού...Η θέα θα σας κόψει την ανάσα!

Πριν αρχίσουμε όμως τη μαγειρική μας να σας πω ότι αν πάτε αρχές Ιουλίου με μέσα Αυγούστου φροντίστε να ενημερωθείτε για τις γιορτές Φολεγάνδρου, που γίνονται κάθε χρόνο και κερδίζουν το κοινό κάθε φορά!

Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ποιος θα το φανταζόταν άλλοτε πως ένα νησί που αποτελούσε από τα χρόνια ακόμη της Ενετοκρατίας τόπο εξορίας κρύβει τόσες ομορφιές ώστε να ζηλεύεις τους κατοίκους της που ζουν εκεί.

Σήμερα λοιπόν μαγειρεύει μια ντόπια Φολεγανδρίτισσα για μας την παραδοσιακή πίτα, καλασούνα. Η καλασούνα φτιάχνεται από το παραδοσιακό φολεγανδρίτικο τυρί, σουρωτό που έχει μια υπόξινη γεύση και από κρεμμύδια που το γλυκαίνουν υπέροχα. Αν είστε από τους τυχερούς που θα επισκεφτούν το νησί δοκιμάστε την για πρωινό αλλά και για ορεκτικό, καθώς είναι μια σίγουρη επιλογή! 

Υλικά 

2-3 κρεμμύδια

χοντρό αλάτι

1/2 κιλό σουρωτό ή ξινομυζηθρα

Πιπέρι (προαιρετικά)

1/2 κιλό αλεύρι για πίτες

1/3 ποτήρι ελαιόλαδο

1 μαγιά

1/2 ποτήρι χλιαρό νερό (ανάλογα με το αλεύρι μας)

λάδι για το ταψί

Διαδικασία

Πρώτα από όλα καθαρίζουμε τα κρεμμύδια και τα τρίβουμε ή τα κόβουμε σε λεπτές φέτες ανάλογα με το αν θέλουμε να νιώθουμε το κρεμμύδι ή όχι, προσθέτουμε 1 κουταλιά αλάτι και τα ανακατεύουμε σε ένα μπολ για να μαραθούν τα κρεμμύδια μας. Αφήνουμε για μισή ώρα και μετά τα ξεπλένουμε. Αφού τα ξεπλύνουμε τα στραγγίζουμε πολύ καλά. Προσθέτουμε το σουρωτό (επειδή ενδέχεται να μην βρίσκουμε σουρωτό μπορούμε να βάλουμε ξινομυζήθρα) και ανακατεύουμε πολύ καλά. Προσθέτουμε λίγο αλάτι και πιπέρι αν χρειάζεται.

Για το φύλλο μας σε μια λεκανίτσα βάζουμε το αλεύρι και κάνουμε μια λακουβίτσα στο κέντρο. Πρώτα στη λακουβίτσα ρίχνουμε τη μισή ποσότητα νερού και προσθέτουμε τη μαγιά. Στη συνέχεια ρίχνουμε τα υπόλοιπα υλικά κρατώντας το μισό νερό και με τα δάχτυλά μας αναμειγνύουμε σιγά σιγά το αλεύρι. Προσθέτουμε σιγά σιγά το υπόλοιπο νερό ώστε να γίνει μια μαλακή ζύμη, εύκολη στο πλάσιμο. Ενδέχεται να χρειαστούμε λιγότερο ή περισσότερο νερό ανάλογα με το αλεύρι που χρησιμοποιήσαμε. 

Αλείφουμε με λάδι ένα ταψί 

στρογγυλό ταψάκι διαμέτρου περίπου 30 εκατοστών 

και ανοίγουμε 2 μεγάλα χοντρά φύλλα. Αν θέλουμε να κάνουμε ατομικές καλασούνες όπως της φωτογραφίας κόβουμε και τα δύο φύλλα σε ορθογώνια παραλληλόγραμμα, τοποθετούμε στο κέντρο τη γέμιση και καλύπτουμε ώστε να σχηματίσουμε πακετάκια. Αν κάνουμε μια πίτα τοποθετούμε το ένα από τα δύο φύλλα στο ταψάκι, ώστε να καλύπτει και μέρος από τα τοιχώματα του ταψιού. Απλώνουμε ομοιόμορφα τη γέμιση από πάνω και σκεπάζουμε με το δεύτερο φύλλο. Τέλος με ένα μαχαίρι χαράσσουμε σε κομμάτια την επιφάνεια της πίτας για να κοπεί ευκολότερα και να ψηθεί ομοιόμορφα. 

Και στις δυο περιπτώσεις αλείφουμε με λάδι την επιφάνεια της πίτας μας ή των ατομικών καλασούνων και ψήνουμε περίπου μια ώρα σε προθερμασμένο φούρνο στους 200 βαθμούς ή μέχρι να ροδίσει ομοιόμορφα.